利润率 Kasar (%) = (Pendapatan – COGS) ÷ Pendapatan × 100
Formula ini nampak mudah. Tapi untuk penjual di platform, makna pendapatan sendiri pun sudah jadi kabur.
Penjual platform kena hadapi pelbagai potongan: yuran komisen, yuran transaksi, yuran sokongan platform, komisen affiliate, iklan, baucar dan promosi yang ditaja penjual. Sebagai contoh, TikTok 商店 马来西亚 secara rasmi menyenaraikan komisen berasaskan kategori, yuran transaksi 3.78% dan yuran sokongan platform RM0.54 bagi setiap pesanan selesai. Shopee 马来西亚 juga mengenakan komisen, yuran transaksi 3.78% dan yuran sokongan platform. (TikTok 商店)
Apabila semuanya ditambah, potongan sebenar untuk sesetengah jualan atau kempen boleh mencecah 40%.
Penjual mungkin catat jualan RM100, tapi mungkin hanya RM60 yang akhirnya masuk ke akaun bank. RM40 yang tinggal itu langsung tak boleh digunakan untuk gaji, ganti stok atau kembangkan perniagaan.
Walaupun begitu, di bawah IFRS 15, sama ada pendapatan perlu dilapor secara kasar atau bersih bergantung pada sama ada perniagaan ini berperanan sebagai principal atau agent. Principal biasanya mengiktiraf pendapatan kasar dan mencatat yuran platform sebagai perbelanjaan berasingan. 代理 pula biasanya mengiktiraf hanya yuran atau komisennya sahaja. Oleh itu, menukar revenue perakaunan terus kepada jumlah penyelesaian platform tidak semestinya betul dari segi teknikal. (IFRS 基础)
Tapi bagi pengurusan SME, bergantung hanya pada jualan kasar boleh memberi gambaran yang salah.
Penjual mungkin tunjuk pendapatan kukuh, tapi tunai yang tinggal sangat lemah. Prestasi penjual nampak teruk, seolah-olah kita gagal menjaga margin, padahal sebahagian besar sudah diambil platform sebelum duit sampai kepada kita.
Mungkin SME perlu dua ukuran berasingan:
会计 营收 = Jualan kasar yang diiktiraf mengikut treatment perakaunan yang berkenaan
实际 Seller 营收 = GMV – refunds – caj platform – promosi yang ditaja penjual
Kemudian kira margin dalaman:
Seller 利润率 (%) = (实际 Seller 营收 – COGS) ÷ 实际 Seller 营收 × 100
Tekanan ini bukan setakat margin.
SME kena muat turun penyata penyelesaian, asingkan pelbagai jenis yuran, padankan setiap pesanan, reconcile refund dan sediakan rekod cukai yang betul. Banyak tenaga kerja terpakai hanya untuk faham berapa sebenarnya kita untung, sedangkan SME sepatutnya fokus memperbaiki produk dan meningkatkan jualan.
Pihak berkuasa cukai 马来西亚 mengesahkan bahawa pendapatan perniagaan e-dagang adalah boleh cukai, tetapi cukai biasanya berasaskan pendapatan perniagaan yang boleh cukai - bukan sekadar jumlah GMV marketplace yang dipaparkan. Rekod pendapatan dan perbelanjaan perniagaan yang berkaitan masih diperlukan. (lampiran2.hasil.gov.my)
Isunya bukan kita suruh platform jalankan bisnes secara percuma.
Isunya ialah ketelusan.
Setiap platform sepatutnya sediakan satu penyata standard yang jelas memisahkan:
GMV → Refunds → 平台 费用 → 促销 Costs → Net Settlement
Tanpa ini, SME mungkin kelihatan berjaya berdasarkan angka jualan, sedangkan akaun bank bercerita lain sama sekali.
